Poniżej prezentujemy fragment ćwiczenia, które dobrze sprawdza się podczas pracy terapeutycznej w obszarze relacji z innymi ludźmi. Klienci mają okazję do przeanalizowania w jaki sposób respektują bądź przekraczają granice w kontaktach społecznych w zakresie prywatności, fizycznej przestrzeni czy brania odpowiedzialności.

 

  Granice wyznaczane przez zajmowane pomieszczenie i znajdujące się w nim przedmioty – twoja ochrona przed innymi osobami
 Granice wyznaczane przez zajmowany przez ciebie pokój  Kto przekracza? W jaki sposób?
…………………………………………
 Miejsca i przedmioty w mieszkaniu, do których masz szczególne prawo  Kto przekracza? W jaki sposób?
…………………………………………
 Miejsca i przedmioty do których masz szczególne prawo w godzinach pracy  Kto przekracza? W jaki sposób?
………………………………………
  Granice wyznaczane przez zajmowane pomieszczenie i znajdujące się w nim przedmioty – ochrona innych osób przed tobą
 Pokoje zajmowane przez twoich domowników  Czy przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Miejsca i przedmioty przynależne w szczególny sposób do twoich domowników  Czy przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Miejsca i przedmioty, do których szczególne prawa mają inne osoby  Czy przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Miejsca i przedmioty w mieszkaniu przyjaciela, stanowiące granicę dla ciebie  Czy przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Miejsca i przedmioty w mieszkaniu członka twojej rodziny, stanowiące granicę dla ciebie  Czy przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
  Respektowanie granic w kontakcie z drugą osobą
 Odległość, w jakiej pozwalasz innym stawać lub siadać przy tobie  Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Dotyk i wzrok (przekroczeniem granic może być zarówno zbyt serdeczny uścisk „nie na miejscu”, jak i szarpanie, popychanie, bicie)  Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Ubiór jako granica  Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Zwyczaje językowe (przerywanie, dokańczanie za kogoś jego wypowiedzi, zbyt dociekliwe i natarczywe dopytywanie, narzucanie swojego stanowiska, ubliżanie, podnoszenie głosu)  Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Zakres poruszanych treści (może być niedostosowany do stopnia zażyłości z drugą osobą, np. mówienie o swoim pożyciu seksualnym, dopytywanie innych o ich zwyczaje seksualne; ujawnianie osobom trzecim informacji powierzonych w zaufaniu, roztrząsanie konfliktu z osobą, której on nie dotyczy, plotkowanie, obgadywanie)  Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Dyspozycyjność (na ile dbasz o to, aby inni wiedzieli w jakich godzinach można cię np. odwiedzać, telefonować do ciebie)  Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Poglądy, gusta, preferencje (w jakim stopniu dajesz komuś do nich prawo, w jakim stopniu ktoś szanuje twoje)  Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
 Normy i ustalenia w danym miejscu  Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
  Granice związane z odpowiedzialnością – nadodpowiedzialność
Odczytywanie i zaspokajanie potrzeb drugiej strony bez konsultacji z nią Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
Przejmowanie obowiązków należących do drugiej strony z przekonaniem, że ty wykonasz je lepiej bądź szybciej Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
Kontrolowanie drugiej strony w sprawach, które nie zagrażają bezpieczeństwu twojemu/innych osób Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
Chronienie drugiej osoby przed konsekwencjami jej działań Kto przekracza? Czy Ty przekraczasz? W jaki sposób?
……………………………………………
Granice związane z odpowiedzialnością – odpowiedzialność za siebie
Zrzucanie odpowiedzialności za zaspokajanie własnych potrzeb i celów
Zrzucanie odpowiedzialności za własne zachowanie i emocje  

Fragment „ Przewodnika do pracy terapeutycznej z osobami uzależnionymi – Materiały pomocnicze”  Opracowane przez Zespół Terapeutyczny Joanna Dudniczenko, Marta Fajfer, Iwona Stera w Poradni dla Osób Uzależnionych od Alkoholu w Sosnowcu , 2010 r.