Niezwykle ważne jest aby terapeuta był uważny na to, czy pacjent nie postrzega swojej trzeźwości w kategoriach czarno-białych : abstynencja ( wygrałeś) , przerwałeś abstynencje ( jesteś przegrany), gdyż w przypadku złamania abstynencji może wówczas zaistnieć opisane przez Marlatta i Gordona zjawisko zwane Efektem Naruszenia Abstynencji . W takim restrykcyjnym widzeniu procesu zdrowienia, pacjenci mają trudności z powrotem do terapii i z wyciągnięciem konstruktywnych wniosków aby ponownie rozpocząć abstynencję. Wstyd i poczucie przegranej nierzadko jest wówczas włączone przez pacjenta w psychologiczne mechanizmy uzależnienia – skoro się nie udało, to widocznie nie potrafię; jak ja spojrzę w oczy grupie i terapeucie? Taka postawa sprzyja osłabieniu pacjenta w podjęciu kolejnego wysiłku , żeby wrócić na drogę abstynencji, gdyż jego monolog wewnętrzny jest ukierunkowany na poczuciu winy, samooskarżanie i niewiarę w miejsce poszukiwania konstruktywnych planów zmiany. Warto pamiętać że według transteoretycznego modelu zmiany , nawrót zazwyczaj nie przenosi pacjenta do punktu wyjścia ( prekontemplacji) ale do konteplacji lub fazyprzygotowania, co ułatwia powrót na ścieżkę działania i utrzymywania abstynencji.

 

Według Prochaska nawrót może konstruktywnie urealnić myślenie pacjenta na temat ścieżki zdrowienia i do skorygowania dotychczasowego planu w miejsce samopotępienia. Poniżej zamieszczam propozycje Prochaska do omówienia z pacjentem w przypadku złamania abstynencji.

10 NAUK Z NAWROTU

  • Za pierwszym podejściem nieliczni docierają do mety
  • Metoda prób i błędów jest nieefektywna
  • Zmiana kosztuje więcej niż myślisz
  • Używanie niewłaściwych procesów niewłaściwym czasie
  • Dezinformowanie
  • Niewłaściwe wykorzystywanie siły woli
  • Zastępowanie jednego niepożądanego zachowania innym
  • Bądź przygotowany na komplikacje
  • Droga wiodąca do zmiany rzadko bywa prosta
  • Wpadka nie jest nawrotem
  • Małe decyzje prowadzą do wielkich decyzji
  • Stres przyspiesza nawrót
  • Przekładanie wiedzy na działanie

 

Opracowane w oparciu o „Zmiana na dobre” autorstwa Prochaska, Norcross, Diclemente

 

Fragment „ Przewodnika do pracy terapeutycznej z osobami uzależnionymi – Materiały pomocnicze” Opracowane przez Zespół Terapeutyczny Joanna Dudniczenko, Marta Fajfer, Iwona Stera w Poradni dla Osób Uzależnionych od Alkoholu w Sosnowcu , 2010 r.